Energiedeskundige type D worden: volledige gids 2026

Wie erkend energiedeskundige type D wil worden, om EPC NR-attesten voor niet-residentiële gebouwen op te maken, volgt een traject dat opvallend anders verloopt dan dat van energiedeskundige type A. Deze gids zet uit hoe de erkenning precies verloopt, welke voorwaarden eraan verbonden zijn, en sluit af met een inschatting van hoe de toestroom van nieuwe deskundigen zich de komende jaren verhoudt tot de dalende oppervlaktedrempel van de EPC NR-verplichting.

Geen verplichte basisopleiding, wel een centraal examen

Het meest opvallende verschil met energiedeskundige type A is dat er voor type D geen wettelijk verplichte basisopleiding bestaat. Wie zich via de energieprestatiedatabank registreert, kan in principe rechtstreeks inschrijven voor het centraal examen dat VEKA organiseert. VEKA raadt wel sterk aan om vooraf een voorbereidende opleiding te volgen, aangezien het examen dieper ingaat op het EPC NR-protocol, de berekening van het aandeel hernieuwbare energie, en concrete praktijkcasussen. Wie na het examen niet slaagt, krijgt een tweede kans; is die ook niet succesvol, dan geldt een wachttijd van zes maanden voor een nieuwe poging.

Voor wie is deze erkenning haalbaar

Precies omdat er geen verplichte vooropleiding bestaat, richt het aanbod aan voorbereidende opleidingen zich zowel op mensen zonder ervaring in EPB-verslaggeving, bijvoorbeeld met een bachelor in bouwkunde, energietechnologie of architectuur, als op wie al een andere EPC-erkenning heeft, zoals energiedeskundige type A of de historische type C, en zich wil bijscholen richting type D. Voorkennis van bouwfysica, EPC-berekeningen of EPB-verslaggeving wordt in de praktijk sterk aangeraden, aangezien het examen die basis niet van nul af aan overloopt.

Registratie en de verklaring op erewoord

Na het slagen voor het centraal examen registreert de kandidaat zich als erkend energiedeskundige type D in de energieprestatiedatabank. Elke energiedeskundige type D ondertekent daarbij een verklaring op erewoord waarin hij zich engageert om onafhankelijk, objectief en neutraal te werken tegenover de opdrachtgever, en om het vastgelegde inspectieprotocol strikt te volgen. Wie deze verklaring niet naleeft, riskeert een administratieve geldboete of een tijdelijke schorsing door VEKA.

De onafhankelijkheidsregel: geen EPC NR voor de eigen werkgever

Een regel die niet iedereen kent, en die sinds 13 oktober 2023 door de Vlaamse Regering is vastgelegd, bepaalt dat een energiedeskundige type D die rol niet mag opnemen voor zijn eigen werkgever. Concreet betekent dit dat een personeelslid van bijvoorbeeld een schoolbestuur of een bedrijf wel de opleiding kan volgen en de erkenning kan behalen, maar het EPC NR van het eigen gebouw niet zelf mag opstellen, precies om de onafhankelijkheid van het attest te waarborgen. Voor organisaties die overwegen een eigen personeelslid op te leiden tot energiedeskundige type D, is dit een belangrijk aandachtspunt bij de planning van wie welke gebouwen mag keuren.

Verschil met de opleiding tot energiedeskundige type A

Ter vergelijking: energiedeskundige type A vereist wel een verplichte basisopleiding van meerdere lesdagen bij een door VEKA erkende instelling, gevolgd door een examen, en nadien een periodieke herexaminering en jaarlijkse navorming om de erkenning te behouden. Voor energiedeskundige type D bestaat vandaag geen vergelijkbare, wettelijk verplichte navormingsregeling; VEKA werkt hier volgens de sector wel nog verder aan, maar dit is op dit moment nog niet formeel vastgelegd zoals bij type A.

Een vraag die de sector nog niet hardop stelt: houdt de instroom van nieuwe deskundigen gelijke tred met de dalende drempel

De onderstaande inzichten zijn onze eigen analyse en inschatting, gebaseerd op de richting die de bestaande uitbreiding van de EPC NR-verplichting nu al aangeeft. Het zijn geen bevestigde toekomstige cijfers.

De permanente EPC NR-verplichting is sinds 2025 uitgebreid naar eenheden vanaf 1.000 vierkante meter, en sinds 2026 naar eenheden vanaf 500 vierkante meter, zoals we in een eerder artikel al bespraken. Het ontbreken van een verplichte basisopleiding voor type D verlaagt in principe de drempel om als nieuwe deskundige in te stromen, in vergelijking met het meerdaagse traject voor type A. Het is een plausibel scenario dat deze lagere instapdrempel de komende jaren net helpt om de instroom van nieuwe energiedeskundigen type D te versnellen, precies op het moment dat de vraag door de dalende oppervlaktedrempel toeneemt. Of dit voldoende is om een structureel tekort te vermijden, hangt sterk af van hoeveel kandidaten effectief slagen voor het centraal examen, aangezien het slaagpercentage van een examen zonder verplichte voorbereiding doorgaans lager ligt dan bij een traject met een verplichte basisopleiding.

Een tweede, minder besproken vraag betreft de kwaliteitsbewaking op langere termijn. Bij energiedeskundige type A zorgt de periodieke herexaminering en de jaarlijkse navorming voor een ingebouwd mechanisme om de kennis van deskundigen actueel te houden, ook naarmate de regelgeving evolueert. Voor type D ontbreekt vandaag een even uitgewerkte, verplichte navormingsregeling. Naarmate het aantal erkende deskundigen type D groeit en de regelgeving, zoals de dalende oppervlaktedrempel en de opeenvolgende aanpassingen aan het protocol, verder verandert, is het denkbaar dat de vraag naar een formele, verplichte navorming voor type D groeit, naar analogie met wat vandaag al voor type A bestaat. Of, en wanneer, VEKA dit effectief invoert, is op dit moment nog volledig open.