EPBD IV: hoe Europese regelgeving je EPC beïnvloedt

Uitleg over EPBD IV blijft vaak op Europees niveau steken, met percentages en jaartallen voor 2030 en 2050. Minder besproken is waar Vlaanderen op dit moment concreet staat met de omzetting van die richtlijn, en dat is later dan de formele Europese deadline. Dit artikel legt eerst uit wat EPBD IV inhoudt en gaat dan in op de stand van zaken in Vlaanderen.

Wat EPBD IV in essentie regelt

Richtlijn (EU) 2024/1275 over de energieprestatie van gebouwen, kortweg EPBD IV, verscheen op 8 mei 2024 in het EU-Publicatieblad en trad in werking op 28 mei 2024. Lidstaten kregen twee jaar, tot 29 mei 2026, om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Voor een specifiek onderdeel, het verbod op nieuwe financiele stimulansen voor autonome verwarmingsketels op fossiele brandstoffen, gold een vroegere omzettingstermijn van 1 januari 2025.

• Minimumnormen (MEPS) voor niet-residentiele gebouwen: de slechtst presterende 16 procent moet tegen 2030 gerenoveerd zijn, 26 procent tegen 2033
• Een nationaal traject voor residentiele gebouwen om het gemiddelde primaire energiegebruik te verlagen, met minstens 55 procent van die verlaging via renovatie van de slechtst presterende woningen
• Nieuwe gebouwen van overheidsinstanties emissievrij vanaf 2028, alle andere nieuwe gebouwen vanaf 2030
• Uitfasering van verwarmingsketels op fossiele brandstoffen tegen 2040
• Een gedeeltelijk geharmoniseerd model voor energieprestatiecertificaten en nationale renovatieplannen op basis van verplichte en optionele indicatoren

Waar Vlaanderen vandaag staat met de omzetting

Vlaanderen werkt aan een gedeeltelijke omzetting van EPBD IV via een ontwerp van decreet tot wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009. Minaraad keurde zijn advies over dit ontwerp goed op 27 augustus 2026, de SERV op 31 augustus 2026. Dat betekent dat de formele Europese omzettingsdeadline van 29 mei 2026 op het moment van schrijven al enkele maanden overschreden is en dat het decreet zich nog in de adviesfase bevindt, niet in een definitief goedgekeurde vorm.

In hun advies vragen Minaraad en SERV dat de Vlaamse Regering dit omzettingsdecreet expliciet koppelt aan het Vlaams Gebouwenrenovatieplan 2050 en aan een bindende defossiliseringskalender, met een duidelijk pad naar de volledige uitfasering van fossiele verwarmingsketels tegen 2040. De Raden stellen ook een communicatiestrategie in twee tijdsblokken voor: vanaf 2026 heldere communicatie over de Europese doelstellingen richting 2040 en 2050, en vanaf 2029 gerichte communicatie over nieuwe labels en energiescores.

Wat dit concreet betekent voor je EPC vandaag

Voor wie vandaag een EPC laat opmaken, verandert er door EPBD IV zelf nog niets rechtstreeks, omdat de Vlaamse omzetting nog niet definitief afgerond is. De Vlaamse maatregelen die in 2026 al wel van kracht werden, zoals de renovatietermijn van zes jaar en de uitgebreide EPC NR-verplichting, sluiten aan bij de Europese logica om eerst de slechtst presterende gebouwen aan te pakken, maar zijn eigen Vlaamse beslissingen en geen letterlijke omzetting van een specifiek EPBD-artikel. De vermelding van nieuwe labels en energiescores vanaf 2029 in het communicatieadvies van Minaraad en SERV wijst erop dat een herziening van de EPC-schaal of de berekeningsmethode op termijn wordt voorbereid, maar dat is op dit moment nog geen vastgelegd Vlaams besluit.

Wat dit betekent voor de komende jaren

Onze inschatting is dat de vraag van Minaraad en SERV naar een bindende defossiliseringskalender en een uitgewerkt Gebouwenrenovatieplan 2050 de komende jaren zal leiden tot een reeks opeenvolgende decreten en besluiten, in plaats van een enkele grote hervorming. Een plausibel scenario is dat de huidige EPC-schaal en rekenmethode tegen ongeveer 2029 herzien worden, in lijn met de communicatietijdlijn die de Raden voorstellen en met vergelijkbare aanpassingen die andere lidstaten voorbereiden. Dit is een eigen interpretatie op basis van het huidige adviestraject, geen bevestigde Vlaamse beleidskeuze.

Een vraag die de sector nog niet stelt: wat met EPCs opgemaakt tijdens de overgangsperiode

Omdat de Vlaamse omzetting van EPBD IV zich nog in de adviesfase bevindt en de formele deadline al overschreden is, is het een logische maar nog niet publiek gestelde vraag wat er gebeurt met EPCs die intussen volgens de huidige methode worden opgemaakt, op het moment dat de rekenmethode of de schaal effectief wordt herzien. Blijven die EPCs onverkort geldig tot hun vervaldatum, of komt er een overgangsregeling. Wij formuleren dit als een aandachtspunt op basis van de huidige planning, niet als een vaststaand probleem.