EPC verplicht voor scholen: alles wat directies moeten weten

Scholen behoren tot de gebouwcategorieën waarvoor een EPC NR structureel en periodiek verplicht is, ongeacht verkoop of verhuur. Voor een schooldirectie of een schoolbestuur brengt dat een aantal praktische aandachtspunten met zich mee die niet altijd overeenkomen met hoe de verplichting bij een gewoon kantoorgebouw verloopt. Dit artikel zet uit wat er precies verplicht is, welke situaties specifiek zijn voor scholen, en sluit af met een inschatting van hoe deze verplichting zich de komende jaren verhoudt tot de bredere renovatiegolf in het onderwijs.

Waarom scholen onder de structurele verplichting vallen

Onderwijsinstellingen behoren tot de gebouwcategorieën die de Vlaamse regelgeving expliciet onderbrengt bij de structurele EPC NR verplichting. De redenering hierachter is dat scholen doorgaans een aanzienlijk energieverbruik kennen, gedurende een groot deel van het jaar intensief bezet zijn, en als publiek gefinancierde of publiek toegankelijke gebouwen een voorbeeldfunctie hebben binnen de bredere klimaatdoelstellingen. Het attest moet daarom periodiek hernieuwd worden, ook als het schoolgebouw al decennia in handen is van hetzelfde schoolbestuur.

Wie is verantwoordelijk: schoolbestuur of directie

De wettelijke verplichting rust op de eigenaar van het gebouw. Bij een school is dat doorgaans het schoolbestuur of de inrichtende macht, niet de directie persoonlijk. In de praktijk is het echter vaak de directie die als eerste met de gevolgen van een ontbrekend of verouderd attest te maken krijgt, bijvoorbeeld bij een controle of bij een subsidieaanvraag voor renovatiewerken. Het is daarom aan te raden dat een directie duidelijke afspraken maakt met het schoolbestuur over wie de opvolging van de hernieuwingstermijnen concreet opneemt, zeker bij scholen die deel uitmaken van een grotere scholengroep met meerdere vestigingen.

Meerdere gebouwen op één campus: één attest of meerdere

Een situatie die specifiek is voor scholen, is een campus met meerdere afzonderlijke gebouwen: een hoofdgebouw, een turnzaal, een polyvalente zaal, eventueel prefablokalen. Of dit als één functionele eenheid behandeld wordt of als afzonderlijke eenheden met elk hun eigen attest, hangt af van de bouwkundige en functionele samenhang tussen de gebouwen, zoals gedeelde technische installaties en de vraag of de gebouwen fysiek met elkaar verbonden zijn. Dit is een technische inschatting die het best voorgelegd wordt aan de energiedeskundige type D bij de start van het traject, aangezien een verkeerde afbakening nadien tot een onvolledig of niet-conform dossier kan leiden.

Gedeelde infrastructuur met een gemeente of sportclub

Een tweede situatie die niet altijd expliciet behandeld wordt, is een sportzaal of polyvalente ruimte die overdag door de school gebruikt wordt en avonds of in het weekend verhuurd wordt aan een sportclub of andere vereniging. De EPC-verplichting volgt hier de eigenaar en de hoofdbestemming van het gebouw, niet elk afzonderlijk gebruiksmoment. Een schoolgebouw dat af en toe extern verhuurd wordt, verliest daardoor niet zijn onderwijsbestemming voor de EPC-beoordeling, maar het gedeelde gebruik kan wel relevant zijn voor de bezettingsgegevens die de energiedeskundige in de berekening meeneemt.

Verband met subsidies voor scholenrenovatie

Het EPC van een schoolgebouw is niet enkel een verplicht document, maar functioneert in de praktijk ook als een concreet startpunt voor renovatiedossiers. Het attest bevat immers standaardadviezen over mogelijke verbetermaatregelen en hun impact op het label, wat een schoolbestuur kan gebruiken bij de onderbouwing van een subsidieaanvraag voor energetische renovatie. Een actueel en correct EPC is daarmee in het belang van de school zelf, los van de loutere wettelijke verplichting.

Een vraag die de sector nog niet hardop stelt: houdt de scholenrenovatiegolf gelijke tred met de EPC-verplichting

De onderstaande inzichten zijn onze eigen analyse en inschatting, gebaseerd op de richting die de bestaande Vlaamse en Europese beleidstrajecten voor schoolgebouwen nu al aangeven. Het zijn geen bevestigde toekomstige maatregelen.

Veel schoolgebouwen in Vlaanderen zijn verouderd en wachten al langer op een grondige energetische renovatie, terwijl de financiering en planning van zo een renovatietraject vaak over meerdere jaren gespreid wordt. In die periode blijft de structurele EPC-hernieuwing gewoon doorlopen, wat betekent dat een schoolbestuur soms meermaals een attest laat hernieuwen voor eenzelfde, nog niet gerenoveerd gebouw. Het is een plausibel scenario dat de sector de komende jaren luider gaat vragen naar een betere koppeling tussen de EPC-hernieuwingscyclus en de effectieve planning van renovatiedossiers, bijvoorbeeld door de hernieuwingstermijn te verlengen voor scholen die al in een lopend, goedgekeurd renovatietraject zitten. Of een dergelijke koppeling er effectief komt, is op dit moment volledig open.

Een tweede, minder besproken vraag betreft de vergelijkbaarheid van labels tussen scholen onderling. Omdat schoolgebouwen sterk verschillen in bouwperiode, van negentiende-eeuwse stadsscholen tot recente nieuwbouw, en de energieprestatie sterk gekoppeld is aan de gebouwschil, ontstaat het risico dat een EPC-label bij scholen eerder de bouwperiode weerspiegelt dan de kwaliteit van het huidige beheer door de directie of het schoolbestuur. Dat roept de vraag op of een vergelijking tussen scholen op basis van het letterlabel alleen, bijvoorbeeld in een oudergesprek of lokale berichtgeving, wel een eerlijk beeld geeft, een nuance die vandaag zelden expliciet wordt meegegeven bij de interpretatie van schoollabels.