Wat zijn de EU-doelstellingen voor energieprestatie van gebouwen tegen 2030?

2030 wordt in de meeste samenvattingen herleid tot een enkele zin over emissievrije nieuwbouw. In werkelijkheid bundelt de Europese EPBD IV-richtlijn op dat jaartal een hele reeks afzonderlijke, losstaande deadlines. Dit artikel zet ze na elkaar en legt uit waarom net 2030 als scharnierjaar fungeert.

Waarom 2030 een scharnierjaar is

Volgens de Europese Commissie zijn gebouwen verantwoordelijk voor ongeveer 40 procent van het energieverbruik en 36 procent van de CO2-uitstoot binnen de Europese Unie. EPBD IV moet die cijfers stap voor stap terugdringen op weg naar een emissievrij gebouwenbestand tegen 2050, met 2030 als een van de belangrijkste tussenstations.

Emissievrije nieuwbouw vanaf 2030

Nieuwe gebouwen van overheidsinstanties moeten al emissievrij zijn vanaf 1 januari 2028. Vanaf 2030 geldt diezelfde emissievrije norm, zero-emission building of ZEB, voor alle andere nieuwe gebouwen in de Europese Unie.

Minimumnormen voor de slechtst presterende gebouwen

Voor niet-residentiele gebouwen legt EPBD IV vast dat de slechtst presterende 16 procent van het gebouwenbestand tegen 2030 gerenoveerd moet zijn, en 26 procent tegen 2033. Voor residentiele gebouwen moeten de lidstaten een nationaal traject uitwerken om het gemiddelde primaire energiegebruik van de woningvoorraad te verlagen met minstens 16 procent tegen 2030 ten opzichte van 2020, en met 20 tot 22 procent tegen 2035. Minstens 55 procent van die verlaging moet komen van de renovatie van de slechtst presterende 43 procent van de woningen.

Strengere eisen voor gebouwautomatisering

Niet-residentiele gebouwen met een verwarmings- of koelsysteem vanaf een bepaald vermogen moeten over een gebouwautomatiserings- en controlesysteem beschikken, kortweg BACS. Die drempel wordt tegen 2030 verlaagd naar 70 kW, tegenover de eerdere drempel van 290 kW. In Vlaanderen geldt de verplichting voor gebouwen vanaf 290 kW sinds 1 januari 2026, en zal ze vanaf 2030 ook gelden voor gebouwen vanaf 70 kW.

Zonne-energie verplicht voor alle nieuwe woningen en overdekte parkings

De verplichting om zonne-energie-installaties te plaatsen wordt gefaseerd ingevoerd, beginnend bij nieuwe openbare en utiliteitsgebouwen vanaf 2026 en bestaande openbare gebouwen in stappen tot 2030. Vanaf 1 januari 2030 geldt de verplichting ook voor alle nieuwe woongebouwen en voor alle nieuwe overdekte parkeergelegenheden naast een gebouw, ongeacht de functie van dat gebouw.

Andere elementen die tegen 2030 een rol spelen

Vanaf 2030 gelden ook regels over de broeikasgasuitstoot tijdens de volledige levenscyclus van nieuwe gebouwen, de zogenaamde whole life cycle global warming potential, nadat dit vanaf 2028 al verplicht werd voor nieuwe gebouwen groter dan 1000 vierkante meter. Vereisten voor duurzame mobiliteit, zoals laadpunten en fietsenstallingen bij gebouwen met voldoende parkeerplaatsen, worden vanaf 2027 al gefaseerd ingevoerd en lopen door tot na 2030.

Wat dit betekent voor de komende jaren

Onze inschatting is dat de opeenstapeling van deze deadlines rond 2030, BACS, de zonneplicht, de minimumnormen en de emissievrije norm, voor Vlaanderen extra druk zal zetten op een tijdig omzettingstraject, net omdat de gedeeltelijke omzetting van EPBD IV op dit moment nog loopt en de formele Europese deadline van 29 mei 2026 al overschreden is. Een plausibel scenario is dat verschillende van deze verplichtingen, zoals de verlaagde BACS-drempel en de zonneplicht voor nieuwe woningen, pas kort voor 2030 concreet in Vlaamse regelgeving landen. Dit is een eigen interpretatie op basis van het huidige omzettingstempo, geen bevestigde planning.

Een vraag die de sector nog niet stelt: is er genoeg controlecapaciteit voor al deze verplichtingen tegen 2030

Veel van deze verplichtingen, van BACS-conformiteit tot de minimumnormen voor niet-residentiele gebouwen, moeten uiteindelijk gecontroleerd of geattesteerd worden door energiedeskundigen en verslaggevers. Gezien het beperkte aantal erkende energiedeskundigen type D vandaag, is het een logische maar nog niet publiek gestelde vraag of er tegen 2030 voldoende controlecapaciteit zal zijn om al deze verplichtingen tijdig op te volgen. Wij formuleren dit als een mogelijk aandachtspunt op basis van de combinatie van de huidige cijfers en de opeenstapeling van deadlines, niet als een vaststaand probleem.