Type A of type D: welke erkenning past bij jouw profiel?
Een vergelijking van de twee belangrijkste EPC-erkenningen, energiedeskundige type A en type D, op basis van instapvoorwaarden, kost en gebouwtypes, met aandacht voor wie in aanmerking komt om beide erkenningen te combineren en wat dat concreet oplevert.
Wie overweegt om energiedeskundige te worden, staat vaak voor de keuze tussen twee erkenningen: type A voor woningen, en type D voor niet-residentiële gebouwen. Beide leiden tot een erkend beroep binnen de EPC-regelgeving, maar het traject om er te komen, de kost, en het soort gebouwen waarmee je aan de slag gaat, verschillen sterk. Dit artikel zet beide erkenningen naast elkaar, zodat je kan inschatten welk profiel het best bij je aansluit.
Het opleidingstraject: verplicht versus vrijblijvend
Het meest fundamentele verschil zit in de weg naar het examen. Voor energiedeskundige type A is een basisopleiding van 100 lesuren bij een door VEKA erkende instelling wettelijk verplicht, met een aanwezigheidsvereiste, vooraleer je toegang krijgt tot het centraal examen. Voor energiedeskundige type D bestaat geen vergelijkbare verplichting: na registratie als student type D in de Energieprestatiedatabank kan je in principe rechtstreeks inschrijven voor het opstartexamen, al raadt VEKA een voorbereidende opleiding sterk aan.
Vooropleiding en profiel
Voor de opleiding energiedeskundige type A wordt doorgaans een minimaal HBO5-diploma, basiskennis bouwtechnieken en goede computervaardigheden verwacht, aangezien de leerstof zonder die basis zwaar valt. Voor energiedeskundige type D gelden geen formele diplomavoorwaarden, maar voorbereidende opleidingen richten zich in de praktijk op profielen zoals bachelors bouw, energietechnologie of architectuur, of op wie al ervaring heeft als energiedeskundige type A, EPB-verslaggever of energieadviseur. Wie geen enkele achtergrond in bouwfysica of EPC-berekeningen heeft, start bij type D dus met een moeilijker examen zonder de gestructureerde opbouw die de verplichte opleiding van type A wel biedt.
De kost naast elkaar
Het examen zelf kost bij beide types een vast bedrag aan VEKA: 300 euro voor het opstartexamen van type D. Voor type A komt daar de verplichte basisopleiding bovenop, die bij verschillende opleidingsverstrekkers in de markt doorgaans in de orde van grootte van circa 2.000 euro ligt, exclusief het examen zelf. Voor type D is een voorbereidende opleiding niet verplicht, wat de instapkost in theorie lager houdt, al kiezen veel kandidaten toch voor een betalende voorbereiding om de kans op slagen te vergroten, precies omdat er geen tweede, gestructureerde kans is zoals bij een verplichte opleiding.
Met welke gebouwen werk je
Een energiedeskundige type A werkt met woningen, appartementen en studio's: eengezinswoningen, meestal binnen een beperkt aantal uren per plaatsbezoek. Een energiedeskundige type D werkt met niet-residentiële gebouwen zoals kantoren, winkels, scholen en zorginstellingen, waarbij het plaatsbezoek en de berekening technisch complexer kunnen zijn, zeker bij grotere gebouwen met meerdere technische installaties zoals koeling, liften of een gebouwbeheersysteem.
Beide erkenningen combineren
Wie beide erkenningen behaalt, kan een breder gamma aan opdrachten aannemen: van een gewone woning tot een winkelpand of kantoorgebouw. Bovendien geeft een bijscholing bovenop de erkenning type A toegang tot het EPC kNR voor kleine niet-residentiële eenheden en tot het EPC gemeenschappelijke delen voor appartementsgebouwen, zonder dat daarvoor de volledige erkenning type D nodig is. Voor wie vooral in een regio met veel gemengd vastgoed actief wil zijn, zoals een winkelstraat met woningen erboven, kan deze combinatie een praktisch voordeel bieden.
Onafhankelijkheid en onverenigbaarheden bij beide types
Voor beide erkenningen geldt dat de energiedeskundige zijn opdracht onafhankelijk, objectief en neutraal moet uitvoeren tegenover de opdrachtgever, zonder commerciële voorstellen te doen over energieleveringen of over de in het attest aanbevolen besparingsmaatregelen. Het beroep van energiedeskundige is bovendien onverenigbaar met dat van aannemer of vastgoedmakelaar voor hetzelfde gebouw, en sinds de versterking van de erkenningsregeling in 2023 moet elke energiedeskundige type A of type D minstens om de vijf jaar opnieuw slagen voor het centraal examen om erkend te blijven.
Een vraag die de sector nog niet hardop stelt: verkleint de kloof tussen beide trajecten
De onderstaande inzichten zijn onze eigen analyse en inschatting, gebaseerd op de richting die de bestaande regelgeving nu al aangeeft. Het zijn geen bevestigde toekomstige maatregelen.
Vandaag bestaat een opvallend verschil in strengheid tussen beide instaptrajecten: een verplichte, uitgebreide basisopleiding bij type A tegenover een vrij toegankelijk examen bij type D. Naarmate de permanente EPC NR-verplichting verder uitbreidt en het aantal energiedeskundigen type D structureel moet meegroeien, zoals we in een eerder artikel al aanhaalden, is het denkbaar dat de regelgever op termijn ook voor type D een meer gestructureerd, mogelijk zelfs verplicht opleidingstraject invoert, naar analogie met type A. Dat zou de instapdrempel voor nieuwe deskundigen type D verhogen, maar mogelijk ook de kwaliteit en consistentie van EPC NR-attesten ten goede komen. Of, en wanneer, deze aanpassing er komt, is op dit moment volledig open.
Een tweede, minder besproken vraag is of de bijscholing van type A naar EPC kNR op termijn net dichter bij een volwaardige type D erkenning komt te liggen, naarmate de drempel voor grote niet-residentiële eenheden verder daalt en de categorie kleine eenheden krimpt. Voor wie vandaag twijfelt tussen beide trajecten, is het dus zinvol om niet enkel naar de huidige situatie te kijken, maar ook naar hoe de doelgroep van elk type de komende jaren evolueert.
Veelgestelde vragen
- Is type A moeilijker om te behalen dan type D?
- De trajecten zijn moeilijk vergelijkbaar: type A vereist een verplichte, uitgebreide basisopleiding met een aanwezigheidsvereiste, terwijl type D een vrij toegankelijk examen kent zonder verplichte opleiding, wat het examen zelf voor een onvoorbereide kandidaat net moeilijker kan maken.
- Kan ik met enkel een erkenning type D ook woningen keuren?
- Nee, voor een EPC van een woning is steeds een aparte erkenning als energiedeskundige type A vereist, ongeacht of je al erkend bent als type D.
- Welke erkenning is voordeliger als ik enkel af en toe een EPC wil opmaken?
- Dit hangt af van het soort gebouwen dat je wil keuren en van je bestaande achtergrond; voor wie occasioneel werkt, weegt de terugkerende kost van de vijfjaarlijkse herexaminering en de verplichte verzekering bij beide types even zwaar door.
- Moet ik voor beide erkenningen apart een verzekering beroepsaansprakelijkheid afsluiten?
- De verplichting tot een verzekering beroepsaansprakelijkheid geldt voor elke energiedeskundige die actief is; de concrete polisvoorwaarden bij een combinatie van beide erkenningen bespreek je best met je verzekeraar.
- Is een achtergrond als aannemer een obstakel voor beide erkenningen?
- Ja, het beroep van energiedeskundige is onverenigbaar met dat van aannemer of vastgoedmakelaar voor hetzelfde gebouw, ongeacht of het om type A of type D gaat.