Wat is het verschil tussen energiedeskundige type A, type B, type C en type D?

Wie voor het eerst met EPC-regelgeving te maken krijgt, botst al snel op verschillende letters: energiedeskundige type A, type B, type C en type D. Deze letters verwijzen niet naar een niveau van ervaring, maar naar afzonderlijke erkenningen met elk hun eigen bevoegdheid, opleiding en type attest. Dit artikel zet de vier types naast elkaar, met bijzondere aandacht voor de historische rol van type C en wat de bijscholing van type A naar het EPC kNR concreet inhoudt.

Energiedeskundige type A: het EPC voor woningen

Een energiedeskundige type A is de enige die een geldig EPC voor een residentieel gebouw mag opmaken, zoals een woning, appartement of studio. Deze erkenning vereist een opleiding bij een door VEKA erkende opleidingsinstelling en het slagen voor het bijhorende examen, waarna de deskundige zich registreert in de energieprestatiedatabank. Zonder deze specifieke erkenning is een opgesteld attest niet geldig, ongeacht de technische kennis van de opsteller.

Energiedeskundige type A met bijscholing: ook EPC kNR en EPC GD

Een detail dat niet iedereen kent: sinds 2020 mag een energiedeskundige type A, na een verplichte bijscholing, ook EPC opmaken voor kleine niet-residentiële gebouwen, het EPC kNR. Daarnaast is dezelfde, bijgeschoolde energiedeskundige type A ook bevoegd voor het EPC gemeenschappelijke delen, het overkoepelend attest voor de gebouwschil en gedeelde installaties van een appartementsgebouw. Dit betekent dat één en dezelfde persoon, mits de juiste bijscholing, zowel een gewone woning, een klein winkelpand als de gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw van een attest kan voorzien, zonder daarvoor de volledige erkenning als energiedeskundige type D nodig te hebben.

Energiedeskundige type B: geen EPC, maar een energieaudit

Een energiedeskundige type B stelt geen EPC op, maar voert een energieaudit uit. Dit is een vrijwillig, uitgebreider adviesrapport dat dieper ingaat op mogelijke besparingsmaatregelen voor een woning, zonder de wettelijke verplichting die aan een EPC gekoppeld is. Ook voor deze erkenning is een opleiding bij een erkende opleidingsinstelling vereist, gevolgd door een examen, maar het eindresultaat is een adviesrapport, geen verplicht attest met een letterlabel.

Energiedeskundige type C: de historische rol voor publieke gebouwen

Energiedeskundige type C was de erkenning voor het opstellen van het EPC voor publieke gebouwen, het zogenaamde EPC-publiek. Deze erkenning werd toegekend na een opleiding bij een erkend opleidingscentrum, zonder een verplicht examen en zonder vereiste vooropleiding. Sinds 1 januari 2024 kan het EPC-publiek niet langer gebruikt worden om aan de verplichtingen voor publieke gebouwen te voldoen; deze gebouwen moeten sindsdien over een EPC NR beschikken, opgemaakt door een energiedeskundige type D, die daarmee de rol van de energiedeskundige type C voor publieke gebouwen heeft overgenomen.

Energiedeskundige type D: het EPC NR voor niet-residentiële gebouwen

Een energiedeskundige type D is bevoegd om een EPC NR op te maken voor niet-residentiële gebouwen, zoals kantoren, winkels, scholen en zorginstellingen. Dit is de meest recente en, gezien de gefaseerde uitbreiding van de EPC NR-verplichting sinds 2023, ook de erkenning waarvan de bevoegdheid het snelst is uitgebreid: van transactiegebonden attesten, naar publieke gebouwen in 2024, naar de permanente verplichting voor grote eenheden vanaf 2025 en verder vanaf 2026. Deze erkenning vereist een eigen opleidingstraject, los van dat van energiedeskundige type A, precies omdat de berekening en de te beoordelen installaties wezenlijk verschillen.

Overzicht: wie mag wat

Samengevat gelden de volgende bevoegdheden:

• Type A: EPC voor woningen, en na bijscholing ook EPC kNR en EPC gemeenschappelijke delen
• Type B: vrijwillige energieaudit van woningen, geen EPC
• Type C: historische erkenning voor het EPC-publiek, sinds 2024 vervangen door type D voor publieke gebouwen
• Type D: EPC NR voor niet-residentiële gebouwen, inclusief publieke gebouwen sinds 2024

Een vraag die de sector nog niet hardop stelt: verdwijnt de erkenning type C volledig

De onderstaande inzichten zijn onze eigen analyse en inschatting, gebaseerd op de richting die de bestaande overgang van type C naar type D nu al aangeeft. Het zijn geen bevestigde toekomstige maatregelen.

Sinds 2024 kan een EPC-publiek, opgesteld door een energiedeskundige type C, niet langer gebruikt worden om aan de verplichting voor publieke gebouwen te voldoen, en is de facto de energiedeskundige type D de bevoegde partij geworden voor dit segment. Het is een plausibel scenario dat de erkenning type C op termijn volledig uitdooft als aparte categorie, naarmate bestaande houders van deze erkenning ofwel overstappen naar een volwaardige erkenning als type D, ofwel hun activiteit stopzetten. Of de regelgeving deze uitdoving op een gegeven moment ook formeel bevestigt door de erkenning type C helemaal te schrappen, zoals eerder al met type B gebeurde binnen de context van het EPC+, is op dit moment nog niet aangekondigd.

Een tweede, minder besproken vraag betreft de bijscholing van type A naar EPC kNR. Naarmate de drempel van de permanente EPC NR-verplichting verder daalt, zoals vanaf 2026 naar 500 vierkante meter, wordt de categorie kleine niet-residentiële eenheden geleidelijk kleiner. Het is denkbaar dat de nood aan een aparte bijscholing voor energiedeskundige type A richting EPC kNR op termijn afneemt, naarmate steeds meer niet-residentiële gebouwen sowieso onder de volwaardige EPC NR-verplichting vallen en dus een energiedeskundige type D vereisen. Of dit effectief tot een aanpassing van de bijscholingsvereisten leidt, is op dit moment volledig open.