Wat is de langetermijndoelstelling (ILTD) bij een EPC NR?

Het label op een EPC NR wordt niet, zoals bij een woning, berekend op basis van een theoretisch energieverbruik per vierkante meter, maar op basis van het aandeel hernieuwbare energie ten opzichte van het totale energieverbruik van het gebouw. Deze verhouding wordt de indicator voor de langetermijndoelstelling genoemd, afgekort ILTD. Dit artikel legt uit wat de ILTD precies meet, hoe batterijopslag en gedeelde installaties hierin meetellen, en sluit af met een inschatting van hoe deze indicator zich de komende jaren verhoudt tot de reeds aangekondigde minimumlabels.

Wat de ILTD precies meet

De ILTD drukt uit welk percentage van het totale energieverbruik van een niet-residentieel gebouw gedekt wordt door hernieuwbare energie. Een aandeel van honderd procent hernieuwbare energie komt overeen met een label A, en betekent dat het gebouw voldoet aan de Europese langetermijndoelstelling van een koolstofneutraal gebouwenpark tegen 2050. Het label loopt van G, het minst gunstige, tot A, het meest gunstige, waarbij de tussenliggende labels overeenkomen met een stijgend aandeel hernieuwbare energie in het totale verbruik.

Waarom dit anders is dan een woning-EPC

Bij een gewone woning wordt het label bepaald door een theoretisch berekende energiescore in kWh per vierkante meter per jaar, die vooral de kwaliteit van de gebouwschil en de installaties weerspiegelt. Bij een EPC NR ligt de nadruk expliciet op de verhouding tussen hernieuwbaar en niet-hernieuwbaar verbruik. Twee gebouwen met eenzelfde absoluut energieverbruik kunnen daardoor een sterk verschillend label krijgen naargelang het aandeel dat ze zelf hernieuwbaar opwekken of afnemen, bijvoorbeeld via eigen zonnepanelen of een aansluiting op een warmtenet.

Wat telt mee als hernieuwbare energie

Voor de berekening van de ILTD telt in essentie het hernieuwbaar energieverbruik dat effectief door het gebouw zelf benut wordt, niet louter de installatie op zich. Dit betekent onder meer dat lokaal opgewekte energie via zonnepanelen enkel meetelt voor het aandeel dat effectief lokaal verbruikt wordt, en niet voor het aandeel dat op het net teruggeleverd wordt zonder eigen verbruik. Precies daarom wordt een batterijsysteem relevant: door opgewekte energie tijdelijk op te slaan in plaats van ze meteen terug te leveren, verhoogt een batterij het eigen verbruik van de zelf opgewekte energie, wat een positief effect kan hebben op de ILTD en dus op het uiteindelijke label.

Gedeelde installaties en de ILTD

Bij een gebouw met meerdere functionele eenheden die een installatie delen, zoals een gemeenschappelijke warmtepomp of een collectieve PV-installatie op het dak van een bedrijvencomplex, moet het hernieuwbare aandeel van die gedeelde installatie op een verdedigbare manier toegewezen worden aan elke afzonderlijke eenheid. Dit is een van de technisch meest arbeidsintensieve onderdelen van een EPC NR-opmaak bij gebouwen met meerdere huurders of eigenaars, en verklaart mee waarom dergelijke dossiers doorgaans meer tijd van de energiedeskundige type D vragen dan een gebouw met één enkele functionele eenheid en één installatie.

Hoe de ILTD zich verhoudt tot de aankomende minimumlabels

De ILTD is vandaag in de eerste plaats een informatieve indicator, zonder dat er op zich al een wettelijke minimumverplichting aan gekoppeld is voor elk gebouw. Dat verandert wel voor een deel van de niet-residentiële gebouwenvoorraad: voor grote publieke gebouwen en niet-residentiële gebouwen boven een bepaalde oppervlaktedrempel is een minimaal energielabel E vooropgesteld, met een tijdshorizon die in de regelgeving richting het einde van dit decennium ligt. Voor onderwijsinstellingen specifiek geldt een vergelijkbaar traject naar minimaal label E. Wie vandaag al met de ILTD van zijn gebouw aan de slag gaat, verzamelt dus meteen ook de informatie die nodig is om te weten hoe ver het gebouw van dat toekomstige minimumlabel verwijderd staat.

Een vraag die de sector nog niet hardop stelt: wordt de ILTD zelf dynamischer

De onderstaande inzichten zijn onze eigen analyse en inschatting, gebaseerd op de richting die de bestaande regelgeving en technologische evoluties nu al aangeven. Het zijn geen bevestigde toekomstige maatregelen.

De ILTD werkt vandaag met een verhouding tussen hernieuwbaar en totaal energieverbruik die over een bepaalde referentieperiode berekend wordt, zonder dat het moment van verbruik binnen die periode een rol speelt. Naarmate dynamische elektriciteitsprijzen en digitale meters gangbaarder worden, en batterijopslag steeds vaker wordt ingezet om zelf opgewekte energie op het juiste moment te benutten, is het plausibel dat een zuiver aandeelsgerichte indicator op termijn onvoldoende onderscheid maakt tussen een gebouw dat zijn hernieuwbaar verbruik goed spreidt over de dag, en een gebouw dat een even hoog aandeel hernieuwbare energie haalt maar sterk pieken vertoont die het net zwaarder belasten. Een toekomstige verfijning van de ILTD, die niet enkel het aandeel maar ook de timing van het hernieuwbaar verbruik meeneemt, is dan ook een denkbare volgende stap, al is dit op dit moment geen aangekondigde maatregel.

Een tweede, minder besproken vraag betreft de vergelijkbaarheid van de ILTD tussen gebouwen met en zonder toegang tot een collectieve hernieuwbare bron, zoals een warmtenet of een energiecoöperatie. Een gebouw in een gebied zonder warmtenet en zonder geschikt dak voor zonnepanelen heeft structureel minder mogelijkheden om zijn ILTD te verbeteren dan een vergelijkbaar gebouw met die opties wel binnen bereik. Of de regelgeving deze locatiegebonden ongelijkheid op termijn expliciet in rekening brengt, bijvoorbeeld via een aangepaste referentiewaarde per gebiedstype, is een vraag die vandaag nog niet hardop gesteld wordt, maar die logisch volgt uit de huidige, uniforme toepassing van de indicator.